Avenio-opleidingen bij HTM

Bij de introductie van een nieuw tramtype komt nogal wat kijken. Een belangrijk onderdeel van zo'n proces is de opleiding van het rijdend personeel en het onderhoudspersoneel. Dit is een onderwerp waar je niet veel over leest, maar HTM was bereid de lezers van haagsetrams.com een kijkje achter de schermen van de Avenio-opleidingen te geven.

Opleiding van de bestuurders

HTM is momenteel druk bezig om bestuurders op te leiden voor de Avenio. De opleiding is voorlopig gericht op het omscholen van bestaande GTL- en RandstadRail-bestuurders, en nog niet op nieuw instromende bestuuders. De eerste instructeurs hebben hun opleiding gevolgd bij Siemens in Wenen; zij zorgen op hun beurt bij HTM voor de opleiding van verdere instructeurs en oefenmeesters. Instructeurs zijn betrokken bij het gehele opleidingstraject, oefenmeesters begeleiden de bestuurders-in-opleiding als zij in de praktijk met de nieuwe tram leren rijden.

De opleiding bestaat uit een theoretisch deel dat studenten zelf thuis doen via e-learning, en een vier- of vijfdaags praktijkdeel waarbij de bestuurders met een Avenio de baan op gaan. In het theoretische deel gaat het vooral om voertuigkennis: hoe zit een Avenio in grote lijnen in elkaar, hoe moeten kleine storingen opgelost worden en dat soort zaken. Met het HBT (Handboek Trambestuurder) zijn de cursisten natuurlijk al bekend. Het theoretische deel wordt afgesloten met een examen.

Voor het praktijkgedeelte gaan de cursisten onder begeleiding van een instructeur of oefenmeester rijden met de Avenio. Dat begint al in de remise met het rijklaar maken van de tram. Dit is een grotendeels geautomatiseerd proces: de voertuigcomputer controleert allerlei systemen, en wanneer er iets ontdekt wordt dat niet goed is dan verschijnt er een foutmelding op het beeldscherm van de computer. De bestuurder dient daar dan actie op te ondernemen. Welke actie dat is heeft hij/zij in het theorie-gedeelte van de opleiding geleerd.

   
Terwijl de voertuigcomputer tijdens het opstarten van de tram zijn werk doet, loopt de bestuurder een rondje door en om de tram om een aantal dingen te controleren. Zo wordt gecontroleerd of de knelbeveiliging van de deuren goed werkt, of de noodremhendels nog verzegeld zijn, en of de kaartautomaat naar behoren functioneert. Buiten het voertuig wordt o.a. gecontroleerd of de verlichting goed werkt en of het voertuig geen schade heeft. Teruggekomen in de cabine test de bestuurder nog een aantal zaken als de remmen, de ruitenwissers en de omroepinstallatie. Als de voertuigcomputer geen fouten gevonden heeft kan de rit beginnen.

Met name voor de GTL-bestuurders is de cabine van de Avenio een ware cultuurschok, er zit dan ook 35 jaar tussen. Wanneer we zittend op de bestuurdersstoel om ons heen kijken dan zien we van links naar rechts diverse beeldschermen en panelen met knoppen en schakelaars.
Helemaal links bevindt zich een schermpje waarop de bestuurder de beelden van de camera's in het wageninterieur kan zien. Iedere wagenbak is voorzien van twee camera's, zodat de bestuurder alle delen van zijn voertuig kan zien.
Recht voor de bestuurder bevindt zich de centrale voertuigcomputer. Via een aanraakscherm kan de bestuurder allerlei informatie over het voertuig oproepen. Op de foto links zien we bijvoorbeeld de status van de deuren. Aan de rechterkant van het dashboard bevindt zich o.a. het scherm van het Vecom-systeem dat zorgt voor de aansturing van wissels en seinen.

Iets dat we sinds enige tijd ook zien bij de GTL's serie 3100 is het gebruik van camera's in plaats van buitenspiegels. Bij de Avenio is dit verder ontwikkeld; deze heeft zowel voor als achter een camera. Tijdens het rijden wordt op het scherm alleen het beeld van de voorste camera getoond, maar zodra de deuren ontgrendeld worden deelt het beeld in tweeën en kunnen beide camera's bekeken worden. De bestuurder heeft op die manier optimaal zicht op het veilig in- en uitstappen van de reizigers.
Hoewel de Avenio van oorsprong handbediening heeft (een knuppeltje zoals bij de RandstadRail voertuigen), hebben de Haagse Avenio's op verzoek van de bestuurders net zoals de GTL pedaalbediening gekregen, een principe dat met de eerste PCC in 1949 werd ingevoerd. Ook dit heeft een moderne implementatie gekregen: zowel de plaat met de pedalen als de bestuurdersstoel kunnen in hoogte versteld worden, zodat de bestuurder een prettige en ARBO-conforme werkplek heeft.

Eenmaal op straat ligt de nadruk op veiligheid en voertuigbeheersing. Hoewel het besturen van een Avenio niet veel moeilijker is dan bij een GTL, wordt binnen de opleiding veel aandacht besteed aan remmen en optrekken, omdat de Avenio vooral een elektronisch voertuig is en de GTL grotendeels mechanisch. Verder wordt er veel waarde aan gehecht dat de reis voor de passagiers zo aangenaam mogelijk verloopt.

Het praktijkdeel van de opleiding wordt evenals het theoriedeel afgesloten met een examen. Degenen die nog geen toelating hebben voor rijden in ARI-gebied (tracé Brouwersgracht-Oostinje) krijgen een extra dag les om deze toelating te behalen.

Er wordt voorlopig geen gebruik gemaakt van een simulator zoals voor de RandstadRail Citadis, maar in de toekomst gaat dit mogelijk wel gebeuren. Bij de Avenio zijn er geen speciale instructietrams zoals dat bij de PCC en GTL het geval was. Iedere Avenio kan voorzien worden van een extra bedieningspaneel voor een instructeur/oefenmeester, een soort dubbele bediening dus.

Opleiding van de monteurs

De instroom van nieuwe trams betekent dat de onderhoudsmonteurs van HTM opgeleid moeten worden voor het nieuwe voertuigtype. Deze opleiding gebeurt in de oude werkplaats bij de remise Lijsterbesstraat, waar Avenio's 5010 en 5014 speciaal voor dit doel neergezet zijn. Uw fotograaf mocht even meelopen met deze opleiding en maakte o.a. onderstaande foto's.

   
  Op het dak van de Avenio is veel elektronica ondergebracht in grote apparaatkasten. De stroomafnemer is prominent aanwezig op de c-bak.  
De geledingen van boven bekeken. Links de dubbele geleding in het midden van voertuig, rechts een enkele geleding tussen een kopbak en een middenbak. Links zien we o.a. één van de grote airco-installaties. De Avenio heeft twee airco's, die ieder twee wagenbakken voor hun rekening nemen. De bestuurderscabines hebben een eigen kleine airco.

Zoals veel lagevloertrams heeft de Avenio geen draaistellen en doorlopende assen. De motoren zitten aan de zijkant van het voertuig en drijven twee wielen aan.

Een kijkje in het interieur. We zien o.a. een nieuw type OV-chipkaartlezer en een nieuw model kaartautomaat. Deze apparaten worden overigens niet onderhouden door de Avenio-monteurs.